Transport kolejowy służy potrzebom wielu działów gospodarki - przemysłowi, rolnictwu, turystyce. Pomimo że wymaga wysokich kosztów inwestycji i eksploatacji, jest opłacalnym rodzajem transportu przy przewożeniu duzych ilości towarów na znaczne odległości. Od lat najpoważniejszym konkurentem transportu kolejowego jest transport samochodowy, którego rozwój zahamował rozbudowę linii kolejowych. Wpłynęło to jednak stymulująco na przemiany modernizacyjne. Poziom rozwoju kolei jest proporcjonalny do stopnia uprzemysłowienia danego państwa lub regionu, co decyduje o nierównomiernym rozwoju tej gałęzi transportu. W zależności od rodzaju napędu rozróżniamy trakcję parową, elektryczną i spalinową. Najpowszechniejsza jest trakcja spalinowa i elektryczna, która wymaga kosztownej elektryfikacji linii kolejowych. W państwach wysoko rozwiniętych niektóre linie, zwłaszcza lokalne, ulegają likwidacji, zwiększa się natomiast stopień elektryfikacji linii - np. do 95% ogółu linii kolejowych w Szwajcarii. Wskaźnik elektryfikacji w krajach o dużej powierzchni jest o wiele mniejszy. Najbardziej rozwiniętą sieć kolejową mają kraje europejskie, Stany Zjednoczone oraz Japonia. W wielu krajach - w Chinach, Indiach, Rosji, na Ukrainie, w Kanadzie - kolej jest gównym środkiem transportu. Istnieje jednak wiele państw na świecie nie posiadających w ogóle linii kolejowych. Do takich państw należą np. Bhutan i JemenKrajami o największej gęstości linii kolejowych są Czechy, Niemcy i Belgia.