Rzeki od najdawniejszych czasów były wykorzystywane przez człowieka jako drogi transportowe. Obecnie, mimo upływu lat i rozwoju innych, nowocześniejszych rodzajów transportu, transport wodny śródlądowy odgrywa znaczącą rolę w wielu państwach świata, chć jego rola ogranicza się głównie do przewozu ładunków masowych. Przewozy osobowe dotyczą przede wszystkim obsługi ruchu turystycznego.

Żegluga śródlądowa odbywa się ogólnie w warunkach znacznie bardziej komfortowych niż żegluga morska, co stawia środkom transportu wodnego śródlądowego znacznie mniejsze wymagania, przez co umożliwia również bardziej uniwersalne ich wykorzystanie. Jedynym poważnym mankamentem jest możliwość uprawiania tej żeglugi na mniejszą skalę, jeśli chodzi o jednorazową ilość transportowanych osób lub ładunków. Jeszcze jedną zaletą tego rodzaju transportu jest fakt, że żegluga ta odbywa się bezpośrednio w sąsiedztwie brzegu (cieki) lub w niewielkiej odległości (zbiorniki wodne). W sytuacjach krytycznych znacznie łatwiej jest zejść na ląd lub wyładować zawartość jednostki. Bliska jest też obecność pełnej infrastruktury cywilizacyjnej (szpitale, warsztaty, środki łączności, transport lądowy, dostępność wszelkich służb), a zagrożenie krytycznymi warunkami pogodowymi jest mniejsze, gdyż nie występują one na tak dużą skalę jak na morzu.

Największe przewozy transport wodny śródlądowy wykonuje w Rosji i Stanach Zjednoczonych Ameryki.